Cây cao nhất thế giới: Khám phá Hyperion và 5 cây khổng lồ

Thiên nhiên sở hữu nhiều kỷ lục khiến con người phải kinh ngạc bởi quy mô và tuổi đời phi thường. Cây cao nhất thế giới hiện được Guinness World Records công nhận là Hyperion, một cây hồng sam ven biển thuộc loài Sequoia sempervirens sống trong Redwood National Park, California, Mỹ.

Bên cạnh Hyperion, nhiều loài cây tại Trung Quốc, Malaysia, Australia và khu vực ven Thái Bình Dương cũng có những cá thể cao xấp xỉ hoặc vượt mốc 100 m, tạo nên những “tòa tháp xanh” đặc biệt của tự nhiên.

I. Top 5 loài cây cao nhất thế giới đáng chú ý hiện nay

Khi xếp hạng những cây cao nhất thế giới, cần lưu ý rằng kết quả có thể khác nhau tùy phương pháp xác định mặt đất, tình trạng mất ngọn và thời điểm đo. Danh sách dưới đây so sánh năm loài có những cá thể đạt chiều cao đặc biệt nổi bật đã được nghiên cứu hoặc công bố.

I.I. Hồng sam ven biển – khoảng 116 m

Đứng đầu vẫn là Sequoia sempervirens, đại diện nổi tiếng nhất chính là Hyperion tại California.

Điểm đặc biệt:

Cá thể kỷ lục: Hyperion.
Khu vực: California, Mỹ.
Chiều cao: khoảng 115,5–116 m tùy thời điểm và phép đo.
Đặc trưng: thân thẳng, cao, thích nghi tốt với khí hậu ven biển ẩm.

Đây là cái tên quan trọng nhất khi người đọc tìm hiểu cây cao nhất thế giới.

Hồng sam ven biển là loài sở hữu Hyperion, cá thể đang giữ kỷ lục cây sống cao nhất thế giới với chiều cao xấp xỉ 116 m.

I.II. Bách Nam Tây Tạng – 102,3 m

Năm 2023, nhóm nghiên cứu do Đại học Bắc Kinh tham gia đã xác nhận một cây bách tại Tây Tạng cao 102,3 m bằng công nghệ drone và LiDAR. Cây thuộc nhóm Cupressus austrotibetica và trở thành cây cao nhất được ghi nhận tại châu Á.

Khu vực phát hiện còn có:

25 cây cao trên 90 m.
Nhiều cá thể vượt 85 m.
Một quần thể cây khổng lồ có giá trị nghiên cứu và bảo tồn cao.

Phát hiện này khiến thứ hạng các loài cây khổng lồ trên thế giới được chú ý trở lại trong nhiều tin mới về khoa học và môi trường.

I.III. Yellow Meranti – Menara khoảng 100,8 m theo phép đo từ chân bạnh

Menara thuộc loài Shorea faguetiana, phát triển tại Danum Valley Conservation Area ở Sabah, Malaysia. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng LiDAR, quét laser và đo trực tiếp bằng dây để nghiên cứu cấu trúc cây.

Phép đo từ phần thấp nhất của bạnh gốc cho kết quả 100,8 m. Tuy nhiên, do thân cây nằm trên địa hình dốc và có bạnh gốc lớn, con số chiều cao có thể thay đổi tùy mốc mặt đất được chọn. Vì vậy, khi so sánh cây cao nhất thế giới, cần chú ý đến phương pháp đo thay vì chỉ nhìn vào con số tuyệt đối.

Menara đặc biệt ở chỗ đây là một cây nhiệt đới, cho thấy rừng mưa Đông Nam Á cũng có khả năng hình thành những cá thể cao trên 100 m.

Menara thuộc loài Yellow Meranti là cây nhiệt đới khổng lồ tại Malaysia với chiều cao đo được khoảng 100,8 m.

I.IV. Eucalyptus regnans – từng đạt khoảng 100,5 m

Australia sở hữu một đại diện nổi tiếng mang tên Centurion, thuộc loài Eucalyptus regnans. Cây từng được đo ở mức khoảng 100,5 m vào năm 2018 tại Tasmania.

Tuy nhiên, các vụ cháy rừng sau đó đã làm phần ngọn Centurion bị tổn thương. Những khảo sát gần đây ghi nhận cây hiện thấp hơn so với mức kỷ lục trước đây. Điều này cho thấy chiều cao của cây sống không phải con số bất biến mà có thể thay đổi do:

Cháy rừng.
Gió mạnh.
Sét.
Gãy ngọn.
Biến đổi điều kiện sinh thái.

I.V. Vân sam Sitka – khoảng 100,2 m

Picea sitchensis, hay vân sam Sitka, là một trong số ít loài cây được ghi nhận có cá thể vượt mốc 100 m. Cơ sở dữ liệu Gymnosperm Database ghi nhận cá thể cao nhất khoảng 100,2 m tại hệ thống Redwood National and State Parks ở California.

Các cá thể cao nhất được phát hiện bằng dữ liệu LiDAR rồi đo kiểm thực địa. Điều này giúp các nhà khoa học tìm thấy những cây khổng lồ nằm sâu trong rừng mà trước đây rất khó khảo sát.

Vân sam Sitka là một trong số ít loài cây trên thế giới có cá thể được ghi nhận vượt mốc 100 m.

II. Vì sao cây có thể cao hơn 100 mét?

Không phải mọi khu rừng đều có khả năng tạo ra một cây cao nhất thế giới. Để vượt ngưỡng 90–100 m, cây cần đồng thời đáp ứng hàng loạt điều kiện sinh học và môi trường.

II.I. Nguồn nước đóng vai trò cực kỳ quan trọng

Cây càng cao, việc đưa nước từ rễ lên lá càng khó. Quá trình vận chuyển nước chịu ảnh hưởng bởi sức căng trong hệ mạch dẫn và khả năng thoát hơi nước ở tán.

Vì vậy, những loài cây cao đặc biệt thường phát triển tại khu vực:

Có lượng mưa tương đối lớn.
Không khí ẩm.
Nhiệt độ không được quá khắc nghiệt.
Đất và hệ sinh thái duy trì nguồn nước lâu dài.

Các khu rừng ven biển California là ví dụ tiêu biểu khi sương mù góp phần tạo môi trường ẩm thuận lợi cho hồng sam.

II.II. Cây phải sống đủ lâu

Để trở thành cây khổng lồ, một cá thể thường phải trải qua hàng trăm năm phát triển mà không bị đốn hạ, cháy nghiêm trọng hoặc gãy đổ.

Đây cũng là nguyên nhân bảo tồn rừng nguyên sinh rất quan trọng. Một cây cao hàng trăm mét không thể được “thay thế” trong vài năm bằng việc trồng một cây non mới.

III. Cây cao nhất có phải cây lớn nhất thế giới không?

Cây cao nhất thế giới và cây lớn nhất thế giới là hai khái niệm khác nhau.

III.I. Chiều cao không đồng nghĩa với thể tích

Hyperion giữ kỷ lục về chiều cao, nhưng một cây khác có thể sở hữu:

Thân rộng hơn.
Chu vi lớn hơn.
Khối lượng gỗ lớn hơn.
Tán cây rộng hơn.

Vì thế, khi đánh giá một cây “lớn”, các nhà nghiên cứu thường phải xác định rõ tiêu chí đang nói đến là chiều cao, đường kính hay thể tích.

III.II. Giá trị thật sự không chỉ nằm ở kỷ lục

Những cây khổng lồ là nơi sinh sống của rêu, địa y, dương xỉ, côn trùng, chim và nhiều sinh vật khác. Nghiên cứu về cây bách Tây Tạng cao 102,3 m cũng nhấn mạnh vai trò của cấu trúc cây lớn đối với đa dạng sinh học và khả năng lưu trữ carbon.

Do đó, giá trị của các khu rừng cổ không nên chỉ được nhìn qua tài chính hoặc tiềm năng khai thác gỗ, mà còn phải xét tới chức năng sinh thái lâu dài.

Những cây khổng lồ còn là môi trường sống của nhiều sinh vật và đóng vai trò quan trọng trong lưu trữ carbon của hệ sinh thái rừng.

IV. Những điều thú vị về cây cao nhất thế giới

Ngoài chiều cao đáng kinh ngạc, Hyperion còn có nhiều điểm khiến người yêu thiên nhiên tò mò.

IV.I. Hyperion được phát hiện khá muộn

Mặc dù tồn tại hàng thế kỷ, Hyperion chỉ được hai nhà tự nhiên học Chris Atkins và Michael Taylor phát hiện vào năm 2006.

Điều này cho thấy những khu rừng rộng lớn vẫn có thể chứa các cá thể đặc biệt chưa được ghi nhận.

Hyperion tồn tại hàng thế kỷ nhưng chỉ được phát hiện vào năm 2006 giữa khu rừng hồng sam rộng lớn ở California.

IV.II. Công nghệ đang thay đổi cách tìm cây khổng lồ

Ngày nay, LiDAR từ máy bay, drone và các công cụ đo laser giúp nhà nghiên cứu:

Quét độ cao của cả khu rừng.
Phát hiện các ngọn cây nổi bật.
Lập mô hình ba chiều.
Xác định ứng viên trước khi khảo sát thực địa.

Cây bách 102,3 m ở Tây Tạng là ví dụ rõ nét về việc kết hợp drone và laser radar để xác nhận chiều cao.

V. Vì sao cần bảo vệ những cây khổng lồ?

Danh hiệu cây cao nhất thế giới tạo sự tò mò lớn, nhưng việc quá nhiều người tìm đến một cá thể đặc biệt cũng có thể gây tác dụng ngược.

Khu vực quanh Hyperion từng chịu ảnh hưởng do khách tự tìm đường xuyên rừng. Việc giẫm đạp khiến thảm thực vật ở chân cây bị tổn hại, dẫn đến quyết định hạn chế tiếp cận khu vực này.

Do đó, người yêu thiên nhiên nên:

Tuân thủ đường mòn quy định.
Không cố tìm vị trí bí mật của cây.
Không trèo hoặc khắc lên thân.
Không lấy mẫu vỏ, lá hay đất.
Tôn trọng khu vực bảo tồn.

Những nguyên tắc đơn giản này giúp các cây khổng lồ tiếp tục tồn tại mà không phải đánh đổi hệ sinh thái chỉ để phục vụ hoạt động check-in.

VI. Kết luận

Cây cao nhất thế giới hiện được công nhận là Hyperion, cây hồng sam ven biển tại California với chiều cao xấp xỉ 116 m. Bên cạnh đó, bách Nam Tây Tạng, Yellow Meranti, Eucalyptus regnans và vân sam Sitka cũng sở hữu những cá thể đạt chiều cao đặc biệt ấn tượng.

Qua nội dung được bohemianproductions.net tổng hợp, những kỷ lục này không chỉ cho thấy sức sống phi thường của thiên nhiên mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng cổ và các hệ sinh thái quý giá.

Nguồn: Sưu tầm